ชาวเวียดนาม เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ในประเทศไทยนับตั้งแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาเรื่อยมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่คือ จดหมายเหตุ ของ เมอร์ซิเออร์ ซิมง เดอ ลา ลูแบร์ (Simon de La Loubere) ราชทูตฝรั่งเศสในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ได้บันทึกถึง "ชาวโคชินไชน่า” (ชื่อที่ฝรั่งเศสใช้เรียกชาวเวียดนาม) ที่ได้อาศัยอยู่ร่วมกันกับคนลาวและกัมพูชาในบริเวณเกาะเมืองอยุธยาจึงเรียกบริเวณนั้นว่า "ชุมชนอินโดจีน” จนกระทั่งถึงแผ่นดินรัตนโกสินทร์ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 มีชาวเวียดนามอพยพเข้ามาอีกหลายกลุ่ม ซึ่งส่วนใหญ่ลี้ภัยการเมืองและศาสนา มาอาศัยอยู่ในที่ต่างๆ ทั้งในกรุงเทพฯ จันทบุรี และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภายหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้เกิดขบวนการกู้ชาติจากฝรั่งเศสและอเมริกาจึงทำให้มีการอพยพครั้งใหญ่ของชาวเวียดนามอีกครั้ง โดยเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ทางภาคอีสานของไทย เช่น มุกดาหาร หนองคาย นครพนม ต่อมาการอพยพครั้งสุดท้ายเกิดในสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อโฮจิมินห์เริ่มเข้ามาก่อตั้งกองกำลังเพื่อกลับไปกู้ชาติจนสามารถเอาชนะฝรั่งเศสและประกาศเอกราชเมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง รวมถึงการทำสงครามกับสหรัฐอเมริกาทำให้ชาวเวียดนามอพยพข้ามแม่น้ำโขงเข้ามาอยู่แถวภาคอีสานของไทยเยอะมาก
สำหรับชาวเวียดนามในกรุงเทพฯ นั้น มีการจัดสรรที่อยู่ตามศาสนาที่นับถือ ถ้านับถือศาสนาพุทธจะอยู่แถวพาหุรัดและบางโพและคนที่นับถือศาสนาคริสต์อยู่ที่สามเสน ซึ่งก็คือ "บ้านญวนสามเสน” ซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่ ซึ่งมีสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ยังหลงเหลืออยู่ในชุมชน ก็คือ "วัดนักบุญแซงต์ฟรังซัวซาเวียร์”โดยเมื่อแรกเริ่มสร้างโบสถ์ทำด้วยไม้ไผ่เป็นการชั่วคราว ภายหลังด้วยแรงศรัทธาของชาวบ้านจึงได้มีการสร้างวัดขึ้นมาใหม่อย่างสวยงาม แม้ปัจจุบันคนเวียดนามในบริเวณนี้ ได้ผสมกลมกลืนกับคนไทยเกือบหมดแล้ว แต่อาหารพื้นบ้านเวียดนาม ยังคงเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่บ่งบอกถึงรากเหง้าที่มาของบรรพบุรุษได้เป็นอย่างดี ปัจจุบันในแต่ละจังหวัดที่มีชุมชนชาวเวียดนามได้มีการรวมกลุ่มกันตั้งเป็นสมาคมส่งเสริมมิตรภาพไทย-เวียดนาม
นอกจากนี้ ในทุกๆ ปี คนไทยเชื้อสายเวียดนามในประเทศไทยจะรวมตัวกันเพื่อร่วมฉลองเทศกาล "เต็ด” (Tet) หรือ "ตรุษญวน” ซึ่งก็คือวันขึ้นปีใหม่ของคนเวียดนาม "เต๊ด” หรือที่ชาวเวียดนามเรียกว่า "เต๊ด เหวียน ด่าน” (Tet Nguyen Dan) เป็นเทศกาลอรุณแรกแห่งปีที่ถือตามปฏิทินทางจันทรคติ เนื่องจากอิทธิพลของลัทธิขงจื๊อทำให้เวียดนามใช้การนับวันเดือนปีตามจันทรคติเหมือนจีน เพราะฉะนั้นวันตรุษญวนจะตรงกับวันตรุษจีน ซึ่งมักจะตรงกับช่วงปลายเดือนมกราคมถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ คนเวียดนามที่อาศัยทั้งในและนอกประเทศเวียดนามจะจัดวันตรุษตรงกัน ซึ่งคนที่มาร่วมงานต่างใส่ชุดประจำชาติ "ฮ๋าวหย่าย” หรือไม่ก็สวมเสื้อยืดลายธงชาติเวียดนาม นอกจากนี้ ยังถือเป็นโอกาสสำคัญที่สมาชิกครอบครัวจะได้มาอยู่พร้อมหน้ากันเพื่อไหว้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ
ข้อมูล รายการ ASEAN Connect ตอน 20 "เต๊ด” วัฒนธรรมร่วมไทย-เวียดนาม
เรียบเรียง ส่วนอาเซียน กรมประชาสัมพันธ์
ที่มา:ศูนย์ข้อมูลข่าวสารอาเซียน